కాశీ యాత్ర
అలా మొదలైంది !
నవంబరు ఆరు సాయంత్రం హైదరాబాద్ లో ఇండిగో ఫ్లైట్..!
'వెల్కం ఆన్ బోర్డ్'
అన్నారు 'క్రూ' అంతా. .
జాగ్రత్తలు, నియమాలు demonstrate చేశారు..
అలా ఆ కబురూ, ఈ కబురూ మధ్య
'ఇదిగో వారణాసి వచ్చేసేం' అన్నారు..
మా లోహ విహంగ చోదకులు ( పైలట్)
అందరికీ కాశీ విశ్వేశ్వరులు,అన్నపూర్ణ, విశాలాక్షుల దర్శన ప్రాప్తికి శుభకామనలు తెలిపి, వీడుకోలు చెప్పిన మా పైలట్
మిష్టర్ గణేష్!
భలే కదా! యాధృచ్ఛికం అయినా.. చాలా గమత్తుగా అనిపించింది. పైలట్ కూడ conscious గానే ఆ రెండు మాటలూ చెప్పారు అనిపించింది.
అలా మొదలైంది మా ప్రయాణం!
గంగాతీరం:
కాశీ లో మొదట నేను చూడాలని ఉబలాట పడింది గంగా నదీమ తల్లిని. మరుసటి రోజు ఉదయమే మాకు దగ్గరలో ఉన్న నారద ఘాట్ కి వెళ్లాం..
ప్రశాంత నదీ ప్రవాహం చూస్తూంటే.. ఉదయ రాగం లో..
బిస్మిల్లా ఖాన్ షహనాయి విన్నట్టు.. ఎంత ఆహ్లాదకరంగా వుందో..
(మహానుభావులు కాశీనాథుని తన సంగీతం తో ఎంతో ఆరాధించారుట.)
ఉదయపు సూర్యుని కిరణాలు నదిలో మునకలేస్తూండగా.. ఆ వెచ్చదనం లో స్నానాలు చేస్తూ.. ఆర్ఘ్యంగా యిస్తూ జనం!
ఇంతంత నీడలు పరుస్తూ.. వచ్చే పోయే పడవలు;
Raja ghat/ Narada ghat is within the walkable distance from our choultry.
We had to negotiate the narrow path and deal with the steps of more than one foot height.
Speaking about hurdles, there is this 'doha' about ancient Kasi written by sant Kabir-
"Raand, Saand, Seedi, Sanyasi, inse Bacche toh Sevai Kashi." - Sant Kabir
widows, bulls, stairs and the spirituals persons(sadhus) are the obstacles to deal with in Kashi.
Now, in modern Kashi, and more specifically in our recent trip this year, we did not encounter bulls on the roads. Sadhus too are a rare sight n are scattered.. the only hurdle left is stairs. well, that is the uniqueness of the place.
But once you reach the river bank, you will forget all the pain.
A dip in the Ganges is enough to love the 'eternal flow' that sanctifies you from within!
The reason, why for ages, Sages have praised Ganga in many ways..!
చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి గారు( తిరుపతి వెంకట కవులలో ఒకరు..)- తమ "కాశీయాత్ర" పుస్తకం లో గంగా నది మీద వారు రాసిన స్తోత్రం గురించి చెబుతూ,అక్కడ ఉన్నన్ని రోజులూ తన ఆరోగ్యం కాపాడినది ఆ స్తోత్రమే అని చెబుతారు. వారు చిన్న వయసులోనే చదువుకుందుకు కాశీ వెళ్లారుట. కాశీయాత్ర సంకల్పించిన తనకు వివాహం నిశ్చయమైందని, వివాహతంతు లో భాగమైన కాశీయాత్ర తరువాతే కాశీకి వెళ్లానని రాసుకొచ్చారు.
అదే ఈ శ్లోకం
శ్లో. అంగోద్భవాహిత జటాపటలప్రసంగే రంగ రంగకనదు తమహంససంఘే తుంగాఘసంఘశమనప్రకటాంగసంగే గంగే కృపాం మయి విధేహి కృపాంతరంగే."
అన్నట్టు అప్పట్లో ఆయన వచ్చినదీ ఈ నారద ఘాట్ కే నట!
మరో మహానుభావుడు *జగన్నాథ పండిత రాయలు రచించిన, ఆశువుగా చెప్పిన గంగా లహరి..
52 శ్లోకాలు ఉన్నాయి. ఒక్కొక్క శ్లోకం ఆయన చెబుతుంటే గంగమ్మ ఒక్కో మెట్టే పైకి వచ్చి, చివరి శ్లోకం పూర్తయ్యేసరికి ఆయనను తనలో కలిపేసుకున్నది ట గంగమ్మ తల్లి.
అట్లా ఆశువుగా స్తుతించే పాండిత్యం లేని సామాన్యులం- ఆ యా స్తోత్రాలని చదువుకోవడమే చేయగలిగిన పని.
మునుపు గంగోత్రి వెళ్లినప్పుడు ఆది శంకరులు విరచిత గంగా స్తోత్రం -
తరళ తరంగి గంగను-
చదువుకున్నాం. ఇపుడవన్నీ తలచుకున్నా.
ఇంకోటి..
"తుంగ తరంగే గంగే..." అన్నది సదాశివ బ్రహ్మేంద్రుల వారి కీర్తన. బాలమురళి గారి స్వరం లోనే వినాలి. ఎవరు పాడినా.. ఎవరు రాసినా గంగా తరంగాల వడి, ఝరి మనసును పరవశింప చేస్తుంది.
భగీరథ మనోరథం నెరవేర్చడానికి ఉత్తుంగ తరంగం లా దూకిన గంగమ్మ శివుని జటాఝూటం లో బంధింప బడి సుళ్లు తిరుగుతూ... ఒక చిన్న పాయగా వదలగా భూమి మీదకి వచ్చింది. మధ్య మార్గం లో జహ్నుముని ఆశ్రమాన్ని ముంచెత్తినపుడు జహ్నుముని ఒక్క గుటకలో అవుపోశన పడతారు.. తిరిగి ప్రార్థించగా ఆయన తన చెవి ద్వారా వదులుతారు. అట్లా జాహ్నవి అయింది. అలా నడచిన దారంతా నదులని, ఉపనదులని కలుపుకుంటూ సాగిన గంగమ్మ, కాశీ పట్టాణాన్ని వొరుసుకుంటు ధనువులా సాగుతుంది! ఆ వొంపుని చూసే మీర్జా గాలిబ్ కాశీ పట్టణపు భృకుటి ముడి లా ఉందని వర్ణించారు.
ఉత్తుంగ తరంగ అయిన గంగమ్మను ఇలా స్వాగతించారు సిరివెన్నెల వారు.
"నాక లోకం నీ పుట్టిన ఇల్లు
చేపట్టిన వాడు నాగ భూషణుడు
లోక పావనీ మందాకినీ.."
*రసవాహినీ స్వాగతం ..జీవ రసధునీ స్వాగతం!"
ఈ పాట విన్నారా ఎప్పుడైనా?
సిరివెన్నెల సీతారామ శాస్త్రిగారు రాసిన రసరమ్యమైన గంగావతరణ గీతం!
పాడారు కూడా- యూట్యూబ్ లో ఉన్నది.
"అఘమీ భువి నిదాఘమై
అర్కద్యుతి అమోఘమై.."
అనే వత్తైన పదాల చాటున –
సకల జగతి పాప తాపాల ప్రక్షాళన కోసం
దివి నుండి భువికి దిగిన గంగమ్మను "విరూపక్ష కరుణా సంప్రోక్షణ రసవాహిని" గా కళ్లముందుకి తెస్తారు ఆయన. విన్నప్పుడు మన మనసులనీ తడుపుతుందా ఝరి!
కాశీ లో ఎనభై పైనే ఘాట్లు ఉన్నాయిట. కొన్నే తెలుసును. కేదార ఘాట్, దశాశ్వమేథ ఘాట్.. మణికర్ణిక, హరిశ్చంద్ర ఘాట్ ఇలా.
మణికర్ణిక పురాణ ప్రాశస్త్యం ఉన్న ఘాట్. అక్కడ పార్వతీ దేవి చెవి కమ్మ జారిపడటం లాటి కథ ఒకటి వుంది.
సాధారణంగా మొదట కేదార్ ఘాట్ లోనే స్నానం చేస్తారు.
దీనికో చిన్న నేపథ్యం చదివాను ఏనుగుల వీరాస్వామయ్య గారి కాశీ యాత్రలో. ఆయన తన మందీ మార్బలం తో 1830 లో.. అంటే దాదాపు రెండు వందల ఏళ్ల కిందట కాశీకి వచ్చినప్పటి ముచ్చట.
మణికర్ణిక ఘాట్ కి పురాణ వైశిష్ట్యం ఉంది. అంచేత అక్కడ స్నానం చేయడం మంచిదని అంటారు. అప్పట్లో కాశీ లోని గంగపుత్రలని ఒక వర్గం వారు యాత్రీకుల వద్ద సుంకం లా ధనం వసూలు చేసే వారట. మణికర్ణిక ఘాట్ వద్ద స్నానం చేసే వారికి మనిషికి ఒక్కరికి ₹4/- చొ.న వసూలు చేసేవారట.. సామాన్యులు వారికి జంకి అక్కడ కి వెళ్లేవారుకాదుట. ఒక రాజగారెవరో.. పురాణాలన్నీ వెదకి 'కేదారఘాట్' వృద్ధమణికర్ణిక అని చెప్పి, అక్కడ స్నానం చేసినా ఫలితం వుంటుంది అని చెప్పారుట. వీరాస్వామయ్య గారు ముందుగానే బేరం కుదుర్చుకుని ఉండటం వల్ల ఏ యిబ్బందీ లేకుండా మణికర్ణిక లో నే స్నానం చేసారుట.
హరిశ్చంద్ర ఘాట్, మణికర్ణిక రెండు ఘాట్ల లో ఓ పక్కన చితి కాలుతూనే వుంటుంది.
మోక్షగాములు.. ఈ ఈశ్వర లీల ని అంతే ఆనందంగా చూసి సాగిపోతుంటారు.
గంగా నది కేదార్ ఘాట్ లోను, త్రివేణీ సంగమం లోను మూడు మునకలు వేసాను అందరితో పాటు నేనూ ను.
పి.ఎస్;
1. మన తెలుగు వారైన పండిత జగన్నాథ రాయలు అమలాపురం దగ్గర ముంగండ అగ్రహారీకులు. ఆయన జహంగీరు కొలువులో పని చేసారని, షాజహానుకు సంస్కృతం నేర్పారని ప్రతీతి. అట్లాగే వారు షాజహాను కుమార్తె లవంగి పెళ్లి చేసుకున్నారని.. ఇస్లాం మతం స్వీకరించమని షాజహాను నిర్భందించినపుడు.. ఇష్టం లేక, కాశీ కి భార్యతో సహా వచ్చేసారట. వీరి గురించి చాలా రకాలు గా ప్రచారం లో ఉన్న కథలను వదిలేసినా.. మహత్తరమైన వారి రచనలను విస్మరించలేం🙏
2. సిరివెన్నెల పూర్తి పాట
నాక లోకం నీ పుట్టిన ఇల్లు
చేపట్టిన వాడు నాగ భూషణుడు
లోక పావనీ మందాకినీ.."
*రసవాహినీ స్వాగతం ..జీవ రసధునీ స్వాగతం!
రసవాహినీ స్వాగతం ..జీవ రసధునీ స్వాగతం
అఘమీ భువి నిదాఘమై
అర్కద్యుతి అమోఘమై
సకల జగతి తాహతప్త సంక్షోభితమైన నాడు
దివి వారిని భువి సీమకు తరలించగ
తలచినట్టి భగరీథని నిరీక్షణకు
దీర్ఘ తపస్సు అవీక్షణకు
విరూపక్ష కరుణా సంప్రోక్షణ మీ రసవాహిని
నిరంతరపు ప్రయత్నమే ప్రణవారాధనగా
యుగయుగాల నిరీక్షణే నివాళి కాదా!
